با گیاه چبریس آشنا شوید


با گیاه چبریس آشنا شوید

با گیاه چبریس آشنا شوید

 

چبریس THIMUS SERPYLLUM L

گیاهی چند ساله با شاخه های متعدد و خوشبو است که شاخه هایش روی زمین پهن شده، بلندی نیم بوته آن به ۱۲ تا ۱۳ سانتیمتر میرسد.از خانواده لب گل ها (labiatae) بوده و دارای ساقه های نازک، چوب شکل و جابه جا ریشه دار است. برگهای آن مدور، بیضی و یا دراز بوده، ۵ تا ۱۰ میلی متر بلندی دارد. گلهای بنفش و سرخ رنگ در نوک شاخه ها دیده میشود. در ماه های خرداد تا تیرگل می کند و ماههای مرداد تا شهریور میوه ی آن می رسد. بیش از ۷۰ نوع چبریس شناخته شده است. در اسرائیل، روسیه سفید، سیبریا، اورال، قفقاز و آسیای میانه در شنزارها، دشتها، مرغزارها، دامنه کوه ها، جنگلهای کاج و غیره می روید. علف چبریس (Herba Serpylli) به عنوان دارو استفاده می شود. هنگام شکفتن گلهای آن خرداد تا مرداد شاخه های بالایی را همراه با گلها و برگهایش بریده و جمع می کنند. علف را در سایه خشک کرده و تا ۳ سال نگهداری می نمایند. جمع کردن ریشه ی این گیاه ممنوع است.

ترکیب شیمیایی

مواد موجود در ترکیب این گیاه عبارتند از: روغن معطر، فنل ها از جمله منتول، مواد دباغی، فلاویندها و... .

اهمیت اقتصادی

چبریس، به عنوان ادویه هنگام درست کردن سبزیجات شور کاربرد دارد. به غذاهای سبزیجاتی، گوشتی، ماهی و... افزوده گشته و به منزله ی مواد ضد بید همراه میوه های خشک و پشم و اشیای پشمی گذاشته می شود. در طب سنتی شیره آبی آن (عصاره علف، جوشانده ریشه ها و چای گل ها) دارویی ضد سرفه، آسان کننده تنفس، تسکین بخش درد و نرم کننده قفسه سینه بوده، درمان کننده برونشیت، ذات الریه، لارنژیت، سل، تنگی نفس برونشیتی، تقویت کننده معده، اشتهاآور و بادشکن است. ضمن این که در درمان ورم های کلیه (نفریت مزمن)، قلب (ضعف دریچه های قلب) و کبد (هپاتیت مزمن) نیز کاربرد دارد. خرد شده آن که از علف تازه آماده شده است، برای درمان درد مفاصل و عضلات مفید بوده، همچنین به عنوان دارویی التیام بخش، ضد عفونی کننده و ضدالتهاب برای درمان زخمهای چرکدار، کورک، جراحات و سوختگی ها، کمپرس و پانسمان مرطوب میگردد. در طب مردم سیبری شرقی، چبریس برای درمان تنگی نفس،برونشیت، بیماری فشار خون، ذاتالریه مزمن، برونش کتازی، بیماریهای اعصاب، بی خوابی، تصلب شرایین و بیماری های دیگر. همچنین به عنوان تقویت کننده و برای افزایش طول عمر استفاده می شود. در طب کهن شرق ابومنصور (قرن ۱۰ میلادی) معتقد بود که چبریس گوارش را بهتر نموده برای معده و کبد مفید است. عصاره برگ چبریس به تنهایی یا آمیخته با عسل، درد سینه را از بین برده تأثیر خوب خلط آوری دارد. به منزله مدر عمل کرده و کرم معده و روده را خارج .می نماید به گفته ی ابن سینا چبریس ضد گندیدن بوده و برای رفع سکسکه مفید است. بذر آن تأثیر بیشتری داشته، برای ورم های سرد کبد و بلغم بسیار سودمند است. چبریس «کرم کدو و جنین مرده را خارج نموده، سبب دفع ادرار و خون قاعدگی میگردد. اگر با شراب (عصاره الکلی) آشامیده شود، قطره قطره رفتن ادرار را از بین برده سنگ ها را خارج می کند. برای قولنج روده نیز مفید است. بذر چبریس در ترکیب بیش از ده داروی مرکب که محتوای آنها در کتاب ۵ «القانون فی طب» ذکر شده، وجود دارد. این ترکیبات از ۵ تا ۳۰ گیاه دارویی را در بر می گیرد و عسل، سرکه، روغن و یا شراب به عنوان مواد اساسی برای آماده کردن آنها انتخاب شده است. بذر خرد شده  چبریس همراه با مقدار معین بذر زیره، کرفس، جعفری، نعنا، سنبل و سیر در ترکیب دارویی وجود دارد که طبیبان قدیم آن را برای درمان نقرس، درد مفاصل، کلیه، معده، افزایش حرکات روده، زخم روده، آسیت و زردی توصیه مینموده اند. در طب معاصر تحقیقات داروشناسی اثبات نموده است که چبریس تأثیر خلط آوری، ضدالتهابی، ضدمیکروبی و ضد کرم روده دارد. مکانیزم تأثیر دارویی این گیاه به روغن معطر تیمول که از خانواده فنل ها است، مربوط میباشد. تیمول نسبت به فنل مسمومیت کمتری دارد. عصاره (۱:۱۰) و شربت مایع علف چبریس، روغن معطر و تیمول که از قسمت روی زمینی این گیاه حاصل می شوند به عنوان مواد دارویی کاربرد دارند. عصاره و شربت مایع همچون دارویی خلط آور و ضدالتهاب برای درمان برونشیت مزمن و لارنژیت استفاده می شود. تیمول به مقدار ۰/۰۵ تا ۰/۱ گرم برای افزایش حرکات روده و اسهال و به مقدار یک تا ۴ گرم به عنوان ضد کرم معده به کار میرود.روغن معطر چبریس برای درمان رادیکولیت، نوریت و میوزیت مفید است. شربت مایع چبریس در ترکیب داروهای ضدسرفه به کار میرود که همچون دارویی خلط آور هنگام بیماری برونشیت و دیگر بیماریهای راه های هوایی، عمل می کند. به مقدار یک قاشق سوپخوری برای بیماران بزرگسال و برای اطفال، نیم تا یک قاشق چای خوری روزی ۳ بار بعد از غذا داده می شود.

طرز استفاده

یک قاشق چای خوری علف چبریس در ۲۰۰ میلی گرم آب به مدت ۱۵ دقیقه جوشانده و سپس صاف کرده، به مقدار یک قاشق سوپخوری روزی ۲ تا ۳ بار بعد از غذا میل میگردد. تدابیر احتیاطی. چبریس به سبب داشتن تیمول زیاد می تواند به پرده مخاطی معده، کبد و کلیه آسیب برساند. بنابراین بیماران گرفتار بیماری زخم معده و دوازدهه همچنین بیماریهای کبد (هپاتیت، سیروز) و کلیه (نفریت مزمن) باید از درمان طولانی با چبریس خودداری نمایند. تیمول و عصاره چبریس همچنین برای زنان حامله مضر است

دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد