قالب وردپرس درنا توس
خانه / بیماریهای کلیه ومجاری ادرار / علل انواع و نحوه تشکیل سنگ های ادراری
سنگ های ادراری
سنگ های ادراری

علل انواع و نحوه تشکیل سنگ های ادراری

علل انواع و نحوه تشکیل سنگ های ادراری

همچنانکه میدانیم بسیاری املاح (معمولا به صورت نمک) و برخی . ترکیبات آلی که در آب حل می شوند قادر به تشکیل کریستال هستند و نمونه معروف آنها نمک طعام و نبات است. سنگهای ادراری نیز نمونه ای از این کریستالها هستند. اصطلاحاتی که برای سنگهای ادراری به کار می روند عبارتند از: urinary calculi وurolithiasis

نحوه تشکیل سنگ های ادراری

همانطور که در بالا ذکر شد، سنگ های ادراری در واقع نوعی کریستال هستند. پس،  ابتدا بهتر است ببینیم کریستال چگونه تشکیل می شود. ما اگر به ظرفی حاوی آب، کم کم نمک اضافه کنیم و به هم بزنیم و این عمل را تا زمانی که دیگر نمک اضافه شده قابل حل شدن در آب نباشد و در ته ظرف رسوب کند، ادامه دهیم، محلولی بدست خواهد آمد که به آن مهلول فوق اشباع شیره گفته می شود. حال اگر درون این ظرف یک نخ یا جسم کوچک دیگر (به عنوان هسته سنگ) آویزان کنیم، به مرور زمان بر روی آن بلورهای نمک تشکیل و بتدریج بزرگ می شوند. اما در مورد سنگ های ادراری قضیه به همین سادگی نیست. در تشکیل سنگ های ادراری سه عامل اصلی دخیل هستند :

(۱) اشباع ادرار از ماده؛

(۲) تغییر

PH ادرار (به عبارتی اسیدیته ادرار)

(۳) کاهش مواد مهارکننده های تشکیل سنگ

۱) اشباع بیش از حد ادرار از ماده

اکثر املاح اضافی بدن از طریق کلیه ها به خارج دفع می شوند (به همان میزان املاحی که از طریق خوردن غذا وارد بدن ما می شود، بایستی از بدن خارج شود). حال اگر به هر دلیلی مقدار املاح دفعی به ادرار زیاد شود ادرار از آن ماده اشباع شده و زمینه تشکیل سنگ فراهم می شود. همچنانکه بعداً ملاحظه خواهید نمود، یکی از روش های اصلی درمان و خصوصاً پیشگیری از سنگهای ادراری، نوشیدن آب به میزان زیاد است.

۲) تغییر PH ادرار علت حل شدن املاح در آب، یونیزه شدن آنها است. مثلاً مولکول فسفات کلسیم در آب به یون های منفی فسفات (PO4) و یون های مثبت کلسیم (Ca) تجزیه می شود. با تغییر PH (اسیدیته) محلول، قابلیت حل شدن املاح نیز تغییر می کند. مثلاً اگر در ۱۰۰ میلی لیتر آب معمولی که PH آن حدود ۷ میباشد، حدود ۱۰۰ میلی گرم فسفات کلسیم قابل حل باشد، مقداری اسید (مثلاً جوهر سرکه یا آب لیمو) به آن اضافه کنیم، به مقدار بیشتری فسفات کلسیم قابل حل خواهد بود (بیش از ۱۰۰ میلیگرم) و برعکس اگر کمی باز (مثلاً جوش شیرین) به آن اضافه کنیم، مقداری از فسفات کلسیم رسوب خواهد کرد.

همانطور که بعداً ملاحظه خواهید نمود یکی از راه های درمان و پیشگیری از سنگ های ادراری تغییر PH ادرار است (اسیدی کردن ادرار در مورد سنگ های با خاصیت بازی و برعکس، قلیایی کردن ادرار در مورد سنگهای با خاصیت اسیدی).

۳) کاهش مواد مهار کننده تشکیل سنگ

در ادرار یک سری مواد وجود دارد که از تشکیل شدن سنگ های کلسیمی جلوگیری می کند. مهمترین این مواد سیترات، منیزیم، سدیم، پیروفسفات و برخی از اسیدهای آمینه هستند. در برخی از موارد علت بوجود آمدن سنگ، کاهش همین مواد مهارکننده در ادرار است. همچنانکه بعداً ملاحظه خواهید کرد یکی از روش های جلوگیری از تشکیل سنگهای ادراری، افزایش مصرف مواد غذایی غنی از منیزیم و برخی غذاهای دیگر است.

سنگ های ادراری در کجا تشکیل می شوند؟

اکثر سنگ های ادراری در کالیس های کلیه (و به عبارتی انگشتانه های لگنچه کلیه) و لگنچه کلیه تشکیل می شوند، ولی ممکن است در سایر قسمتهای  ادراری نیز رخ دهند

سرعت رشد و بزرگ شدن سنگ دراری چقدر است؟ سرعت رشد  سنگ های ادراری بر حسب  نوع سنگ و علت آن متفاوت است گاهی ظرف چند هفته یا چند ماه و گاهی ظرف چند سال اندازه آنها به حد قابل رویت میرسد.

آیا شکل و رنگ سنگ های ادراری یکسان است ؟

 بر حسب جنس سنگ، شکل و رنگ آنها نیز متفاوت است.

شیوع سنگهای ادراری چقدر است؟

در بررسی که در آمریکا و برخی  کشورهای اروپایی انجام شده است، در ٪۲۰ مردان سفید پوست و ۵٪ زنان در مرحله ای از زندگی خود (تا ۷۰ سالگی) دچار سنگ کلیه می شوند. همچنین مطالعات نشان داده اند که شیوع سنگهای ادراری در سیاه پوستان و نژاد اسیایی کمتر از اعداد فوق است. در مورد شیوع انواع سنگ در ایران اطلاعات دقیقی در دست نیست.

در چه سنی سنگ کلیه شایعتر است؟

اصولا سنگ کلیه در هر سنی (از کودکی تا کهن سالی) ممکن است رخ دهد ولی شایعترین سن آن ۳۰تا  سالگی است.

آیا میتوان پیش بینی نمود چه کسانی در معرض خطر سنگ کلیه هستند؟

بطور دقیق نه، ولی میتوان انتظار داشت در کسانیکه زندگی کم تحرک دارند و یا سابقه سنگ کلیه در خانواده یا خودشان وجود دارد، احتمال بروز سنگ کلیه بیشتر ازافراد دیگر خواهد بود. البته آزمایش ادرار و بررسی از نظر میزان و نوع کریستال ها میتواند در شناسایی این افراد تا حدی کمک کننده باشد

مطلب پیشنهادی

عفونت کلیه چیست

عفونت کلیه را سریعا درمان کنید!!

عفونت کلیه را سریعا درمان کنید!!   ادرار به طور طبیعی ضد عفونی شده و …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *