مراحل گوارش از دیدگاه پزشکی روز


مراحل گوارش از دیدگاه پزشکی روز

مراحل گوارش از دیدگاه پزشکی روز

  هدف عمل گوارش، تأمین مداوم آب، الکترولیتها و مواد غذایی برای  بدن است برای حاصل شدن این امر مراحل زیر لازم است :۱. حرکت غذا در لولهٔ گوارش:دو نوع حرکت پایه در لولهٔ گوارش به وجود می آید که عبارتند از:الف : حرکات پیش برنده که موجب جلو راندن غذا در طول لوله گوارش با سرعت مناسب برای هضم و جذب می شوند. ب. حرکات مخلوط کننده که محتویات لولهٔ گوارش را در همهٔ اوقات به حالت کاملاً مخلوط نگاه می دارند. هرگاه مقدار زیادی غذا درهر نقطه از روده جمع شود اتساع حاصله، جدار روده را حدود ۲ تا ۳ سانتیمتر در بالای این نقطه تحریک می کند و یک حلقهٔ انقباض ظاهر می شود که به بروز یک حرکت دودی منجر میگردد. ۲. ترشح شیره های گوارشی و هضم غذا: در سراسر لولهٔ گوارش، غدد ترشحی دو عمل اصلی را انجام میدهند: الف. آنزیمهای گوارشی در بیشتر مناطق از دهان تا انتهای ایلئوم ترشح می شوند. ب. غدد مخاطی که از دهان تا مقعد وجود دارند، موکوس مورد نیاز برای لغزنده کردن و حفاظت کلیهٔ قسمتهای لولهٔ گوارش را تأمین می کنند. بیشتر ترشحات گوارشی فقط در پاسخ به وجود غذا در لولهٔ گوارش تشکیل می شوند و مقدار ترشح شده در هر قسمت تقریباً به طور دقیق برابر با مقدار مورد نیاز برای هضم کامل است. علاوه بر آن، در بعضی از قسمت های لولهٔ گوارش حتی نوع آنزیم ها و سایر مواد تشکیل دهندهٔ ترشحات طبق نوع غذای موجود تغییر داده می شود. چندین هورمون معدی و روده ای در معده و روده به تنظیم حجم و ... نوع ترشحات کمک می کنند. این هورمون ها از مخاط معدی - روده ایدر پاسخ به وجود غذا در دهانهٔ روده آزاد می شوند. آنگاه این هورمونها  جذب خون شده و به غدد حمل می گردند و در آنجا ترشح را تحریکمی کنند. این نوع تحریک به ویژه از نظر افزایش دادن میزان ترشح شیرهٔ معده و شیرهٔ لوزالمعده هنگام ورود غذا به معده یا دوازدهه ارزش دارد. هم چنین تحریک هورمونی جدار کیسهٔ صفرا، موجب می شود که این کیسه، صفرای ذخیره شدهٔ خود را به داخل دوازدهه تخلیه کند. هورمون های معدی - روده ای از لحاظ شیمیایی از نوع پلی پپتیدها یا مشتقات انها هستند. ۳. ترشح آب و الکترولیتها : عمل دومی که برای ترشح غدد لازم می باشد آن است که مقدار کافی آب و الکترولیت ها همراه با مواد آلی ترشح شوند. یکی دیگر از ترشحات غلیظی که به سیستم گوارش کمک می کند، موکوس است که مرکب از آب، الکترولیت ها و مخلوطی از چندین گلیکوپروتئین بوده که خود از پلی ساکاریدهای بزرگ چسبیده به مقادیر بسیار کمتری پروتئین.تشکیل شده اندموکوس در قسمتهای مختلف لولهٔ گوارش اندکی متفاوت است،اما در همه جا دارای چندین ویژگی مهم است که آن را به صورت یک مادهٔ مهم لغزنده کنندهٔ بسیار عالی و هم چنین یک مادهٔ حفاظت کنندهٔجدار روده در می آورد: الف. موکوس دارای حالت چسبندگی است که موجب می شود به طور محکم به غذا یا سایر ذرات بچسبد و به صورت لایهٔ نازکی روی سطوح آنها گسترش یابد. السبب.ب.دارای قوام کافی است، به طوری که می تواند جدار روده را مفروش و از تماس واقعی ذرات غذا با مخاط روده جلوگیری کند. ج. موکوس دارای مقاومت اندکی در برابر لغزش است، بنابراین ذرات می توانند به آسانی در طول اپیتلیوم بلغزند.د. موکوس موجب می شود که ذرات تشکیل دهندهٔ مدفوع به یکدیگر بچسبند و مدفوع را که در جریان هر اجابت مزاج دفع می شود، شکل دهده. موکوس مقاومت زیادی در برابر هضم شدن به وسیلهٔ آنزیمهای لولهٔ گوارش دارد.و. گلیکوپروتئین های موکوس دارای خواص آمفوتریک هستند، بنابراین می توانند مقادیر اندکی از اسیدها یا بازها را تامپونی کنند. همچنین، موکوس حاوی مقادیر متوسطی از یونهای بیکربنات است که به طور اختصاصی اسیدها را خنثی می کند.خلاصه این که موکوس دارای توانایی لغزاندن غذا در طول لولهٔ گوارش و همچنین جلوگیری از ایجاد جراحت و آسیبهای شیمیایی در اپیتلیوم است. ۴. گردش خون از اندام های دستگاه گوارش برای خارج کردن مواد جذب شده:رگ های خونی لوله گوارش، بخشی از یک سیستم وسیع تر موسوم به گردش اسپلانکنیک است که شامل جریان خون از خود لوله گوارش به اضافه جریان خون از طحال، لوزالمعده و کبد می شود. طرح این سیستم ( چنان است که تمامی خونی که از روده، طحال و لوزالمعده می گذرد، بلافاصله از ورید باب به داخل کبد جریان می یابد. در کبد، خون از میلیون ها سینوزوئید کبدی عبور کرده، سرانجام کبد را از راه وریدهای کبدی ترک می کند که به داخل ورید اجوف که مربوط به گردش عمومی است، تخلیه می شوند.این جریان ثانویهٔ خون از کبد به سلول های رتیکولوآندوتلیال مفروش کننده سینوزوئیدهای کبدی، اجازه می دهد تا باکتریها و سایر ذراتی راکه ممکن است از لولهٔ گوارشی وارد خون شوند، حذف کنند. بسیاری از مواد غذایی جذب شده از روده نیز در خون وریدی باب به همان سینوزوئیدهای کبدی حمل می شوند. در این جا هم سلولهای رتیکولوآندوتلیال و هم سلولهای اصلی پارانشیم کبد؛ یعنی سلولهای کبدی، از یک دوم تا سه چهارم تمام مواد غذایی جذب شده را از خون جذاب و به طور موقتی انبار می کند. علاوه بر آن، قسمت زیادی از پردازش واسطه ای این مواد غذایی نیز در کبد انجام می شود. ۵. کنترل تمام این اعمال توسط سیستمهای عصبی و هورمونی لولهٔ گوارش یک سیستم عصبی کاملاً مخصوص به خود موسوم به سیستم عصبی آنتریک دارد. این سیستم به طور کامل در جدار لوله گوارش قرار دارد و از مری شروع می شود و در تمامی مسیر لولهٔ گوارش تا مقعد گسترش دارد. تعداد نورونها در سیستم آنتریک حدود صد میلیون؛ یعنی تقریباً برابر تعداد آنها در تمامی نخاع است و این موضوع اهمیت سیستم آنتریک را برای کنترل عمل لولهٔ گوارش نشان می دهد. این سیستم به ویژه .حرکات و ترشح لولهٔ گوارش را کنترل می کند

ترشحات سیستم هورمونی گوارش

میانجی های عصبی یا هورمون های پایه که مستقیماً ترشح غدد معدی را تحریک می کنند، عبارتند از: استیل کولین، گاسترین و هیستامین. تمام روی سطح سلول های ترشحی می چسبند، سپس رسپتورها روندهای ترشحی را فعال می کنند استیل کولین ترشح تمام انواع سلول های ترشحی در غدد معدی را تحریک می کند که شامل ترشح پپسینوژن توسط سلول های پپتیک، اسید کلریدریک توسط سلول های جداری، موکوس توسط سلول های موکوس و گاسترین توسط سلول های گاسترینی می گردد. از طرف دیگر، گاسترین و هیستامین هر دو ترشح اسید توسط سلولهای جداری را به طور بسیار قوی تحریک می کنند، اما اثر بسیار کمتری در تحریک سایر سلول ها دارند.

غدد بزاقی و مشخصات بزاق

غدد اصلی بزاقی عبارتند از: غدد بناگوشی یا پاروتید، زیرفکی و زیرزبانی علاوه بر این غدد تعداد زیادی غدد کوچک دهانی نیز وجود دارند. ترشح بزاق به طور طبیعی بین ۸۰۰ تا ۱۵۰۰ میلی لیتر در روز است.مجموع ترشحات برابر با ۶۷۰۰ میلی لیتر است. بزاق حاوی دو نوع ترشح مختلف است:۱. ترشح سروزی رقیق محتوی پتیالین (یک الفا امیلاز) که امیلاز برای هضم مواد نشاسته ای است.۲. ترشح موکوسی برای لغزنده کردن مواد غذایی.غدد پاروتید فقط بزاقی نوع سروز را ترشح می کنند و غدد زیرفکی و زیرزبانی دارای هر دو نوع ترشح سروزی و موکوسی هستند. غدد دهانی فقط موکوس ترشح می کنند. PH بزاق بین ۶ و ۷/۴ یعنی در محدودهٔ مساعد برای عملی هضمی پتیالین است. بزاق محتوی مقدار زیادی یون های پتاسیم و بیکربنات است وہ غلظت یون سدیم ویون کلر در بزاقی از پلاسما خیلی کمتر است.

ترشحات مری

کاملاً از نوع موکوسی بوده و عمل اصلی آنها تأمین لغزندگی برایمواد بلعیده شده است. موکوس ترشح شده از غدد مرکب در قسمتفوقانی مری، از زخم شدن مری به وسیلهٔ غذای تازه بلعیده شدهجلوگیری می کند.

ترشح معدی 

علاوه بر سلول های ترشح کنندهٔ موکوس که سطح معده را مفروش می کنند، مخاط معدی دارای دو نوع کاملاً متفاوت از غدد لوله ای است که عبارتند از :۱. غدد اکسینتیک: ترشح کنندهٔ اسید کلریدریک، پپسینوژن، فاکتور  داخلی و موکوس اند.۲. غدد پیلوری: به طور عمده ترشح کنندهٔ موکوس برای حفاظت

دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد