مرجع کاملی از گیاه زعفران بذری


مرجع کاملی از گیاه زعفران بذری

مرجع کاملی از گیاه زعفران بذری

 

زعفران بذری CROCUS SATIVUS L

گیاه چندین ساله بی ساقه و نه پیازی از خانواده ی سوسن ها Iridaceae میباشد.بلندی اش به ۱۰ تا ۹۰ سانتی متر میرسد. گل هایش جدا جدا بوده، ۲ جزء روی زمینی و زیرزمینی داردپایه گل و یک قسمت از لوله ی آن در زیرزمین قرار دارد. قسمت دوم لوله ی گل در بالای زمین است.  گردگیرک زعفران مانند قیف رو به بالا باز شده و تا ۳ سانتی متر درازی دارد. زعفران چند هزار سال قبل از میلاد در مصر شناخته شده بود. در دست خط قدیم ابرسی، زعفران در ۳۰ نوع داروی ترکیبی مختلف به کار رفته است. در اروپا و آسیا قریب به ۸۰ نوع آن می روید. زعفران بذری در ماورای قفقاز، کریمه و کشورهای آلتای پرورش داده می شود. در آسیای میانه از آن جمله در تاجیکستان زعفران بذری پرورش مییابد. عموماً در ماه های شهریور تا مهر گل میکند. در حالی که بعضی از انواع آن اوایل بهار به گل می نشیند. گردگیرک زعفران که در دوره گل کردن (اردیبهشت تا خرداد یا شهریور تا مهر) جمع می شود به عنوان یک ماده دارویی کاربرد دارد. از یک کیلوگل زعفران ۷۵ تا ۸۰ گرم گردگیرک به دست می آید. مواد مذکور به شکل ذیل جمع آوری می شوند: گل های به تازگی شکفته را بریده یا از شاخه می کنند. بعداً گردگیرک ها را از گلها جدا کرده در سایه و یا در دستگاه خشک کن، خشک می کنند. گردگیرکهای خشک شده زعفران بوی تیز و مزه گوارا دارند.

ترکیب شیمیایی

گردگیرکهای زعفران حاوی ۵۱/۲۷٪ مواد رنگ کننده است. به اضافه ی این که مواد زیر نیز در آن یافت می شوند: چربی، روغن معطر، اسید فسفریک، قند، نمک، کلسیم، ویتامینهای B2 وB1 آب و بعضی مواد بیولوژیک فعال دیگر، برگهای زعفران دارای ویتامین C هم هست

اهمیت اقتصادی

گردگیرکهای زعفران و خود آن، بویی گوارا دارند. از آنها به عنوان رنگ دهنده و ادویه در صنایع غذایی، قنادی و عطاری زیاد استفاده می شود. زعفران برای رنگ کردن لیکورها، پنیرها، روغنها، و تولیدات نانی و قنادی ماده ای بی ضرر است. ضمن آن که عمل ضد عفونی کننده و نگه دارنده نیز دارد. خوراک آماده شده با زعفران از غذای بدون آن چندین روز بیشتر حفظ می شود.این مسئله برای کشورهای آسیای میانه و گرمسیر اهمیت ویژهای دارد. در طب سنتی گردگیرک های زعفران که رنگ روشن نارنجی سرخ و یا بنفش روشن دارند، استفاده می شوند. این گیاه از دوره های قدیم همچون دارویی عرق آور، مدر، ضدسرفه، آرام بخش و همچنین محرک اشتها، مورد مصرف بوده است. شیره آبی، الکلی و روغن گردگیرکهای زعفران به عنوان داروی ضد تشنج در هنگام صرع، تیروتوکسیکوزا و برای درمان سرفه خشک کاربرد دارند. شیره های آبی زعفران برای شستن جراحت و سوختگی سطحی پوست به شکل پانسمان مرطوب برای چشم و برای غرغره در حلق استفاده می شود. در طب کهن گردگیرک و روغن زعفران به منزله مواد دارویی مصرف می شد. درباره استفاده از زعفران به عنوان داروی قلب و مست کننده، حتی جالینوس (۱۳۰ تا ۲۰۰ میلادی) مطالبی نوشته بود. به گفته وی مصرف ۲/۹۶ تا ۵/۹۲ گرم زعفران، زایمان را آسان می کند و به مقدار ۲/۹۶ گرم کودک را میکشد. به نظر ابوسهل (قرن ۸) زعفران اصفهانی و سرخ کشمیری بهترین نوع در شرق محسوب می شدند. پزشکان قدیم مزاج زعفران را گرم و خشک گفته اند.نظر به توصیف ابن سینا زعفران قلب را قوی و بینایی را روشن کرده و نشاط می آورد. نفس کشیدن را آسان و اعضای تنفسی را تقویت می کند. اشتها را کاهش داده، معده و کبد را قوی میسازد. سایر خواص زعفران به اعتقاد ابن سینا عبارتند از: برانگیختن شهوت، دفع ادرار، ممانعت از سخت شدن رحم و زخم های آن، از میان بردن یبوست، تازه شدن رنگ و روی، خواب آوری (در صورتی که با شراب خورده شود)، برانگیختن احساسات و زایل شدن عقل. همچنین به فرم موضعی میتواند ورمها را از بین برده و برای باد سرخ مفید باشد. روغن زعفران برای آرام کردن اعصاب، رفع تشنج، جلوگیری از سفتی رحم و بهبودی رنگ چهره مؤثر است. محمدحسین شیرازی در مورد زعفران معتقد بود که دارای این ویژگی هاست: نشاط آور، تقویت حواس پنج گانه، تحلیل بردن لنف، جلوگیری از پوسیدن مواد، مدر، برانگیزاننده ی شهوت، تقویت کننده ی کبد و سایر اعضای داخلی به ویژه دستگاه تنفسی، خوردن ۲/۵ گرم زعفران، زایمان را آسان می کند. زعفران با عسل برای خرد نمودن سنگهای کلیه و مثانه خورده می شود. برای درمان بیماری سنگ ادراری، ۵/۹۲ گرم زعفران به بیمارمیدهند. نظر به معلومات طب هندی، زعفران میل جنسی را برمی انگیزاند و نیرو میبخشد. به گوارش کمک می کند. تأثیر اندک آرام بخشی دارد. مقدار زیاد آن مانند زهر عمل می کند و به سبب داشتن روغن معطر، سیستم مرکزی اعصاب را تحریک می کند. در طب معاصر ریشه زعفران هندی به عنوان یک ماده دارویی استفاده می شود. چرا که در آن مواد فعال بیولوژیکی موجود است که  شیرهای معده، لوزالمعده و پرده های مخاطی راه های صفراوی را افزایش می دهد. بنابراین ریشه ی زعفران همچون مواد شیره آور به ترکیب داروهایی چون خالگان، پانکرمین و... وارد شده است.

طرز استفاده

۲ قاشق چای خوری یا یک قاشق سوپخوری گردگیرک زعفران را در یک استکان آب گرم دم کرده تا سرد شدن نگاه داشته سپس به مقدار یک قاشق سوپخوری روزی ۳ بار قبل از غذا برای درمان برونشیت مزمن و بیماریهای سنگ ادراری استفاده می کنند. برای استفاده ی خارجی، شستن محل جراحت و سوختگی پوست و تازه کردن زخم های چرک دار، عصاره گردگیرک های زعفران به مقدار ۲ قاشقسوپخوری در ۲۰۰ گرم آب ۳۰ دقیقه جوش داده و مصرف می شود

دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد