مرزنگوش,گیاهی خوشبو


مرزنگوش,گیاهی خوشبو

مرزنگوش,گیاهی خوشبو 

 

مرزنگوشMAJORANA HORTENSISMOENCH  

گیاه یک یا دو ساله، خوشبو، علفی و از خانواده لب گل ها می باشد. (Ladiatae). بلندی ساقه آن تا ۵۰ سانتی متر میرسد. دارای شاخه های متعدد و برگهای بیضی شکلی است که کناره های آنها صاف میباشد. رنگ گلهایش سفید و یا گلابی بوده و در ماه های خرداد تا مرداد گل می کند به گفته ابو ریحان بیرونی مرزنگوش در نیمه اول قرن ۷ میلادی  از یونان آورده شد و نخستین بار خسرو انوشیروان به این گیاه نام پارسی داد: برای انوشیروان از رم نهالی هدیه آوردند ( و به آن آب دادند تا زمانی که سبز شد. وقتی آن را به شاه نشان دادند، شاه برگهای آن را به گوش موش تشبیه کرده، به پارسی مرز گوش نامید. (مرز در زبان پهلوی = موش) وطن مرز گوش آفریقای شمالی می باشد. مرز گوش در بسیاری از کشورهای اروپایی و آسیایی به عنوان سبزی و گیاه ادویه ای کشت شده و از قسمت بالای ساقه با برگها و گل هایش استفاده می شود. علف مرزگوش را در زمان گل کردن، سالی ۲ تا ۳ بار جمع کرده و در سایه خشک میکنند.

اهمیت اقتصادی

قسمت روی زمینی این گیاه همچون سبزیجات استفاده می شود. به عنوان ادویه به سالادهای مختلف، غذاهای سبزیجاتی، گوشتی، ماهی و تخم مرغی افزوده میگردد. برای خوشبونمودن سرکه و روغن نباتی نیز قابل استفاده است. چنانچه با کنسروهای مختلف همراه شود به آنها اندکی مزه ی تندی می دهد. در طب سنتی. جوشانده و چای مرز گوش برای درمان گاستریت، به هم ریختگی کار معده، تنگی نفس و برونشیت، برونشیت مزمن و زکام، دارویی مناسب است. کمپرس و وان گرفتن با عصاره ی مرزنگوش را برای درمان موضعی سوزش پوست و نورودرماتیت استفاده می کنند. در طب کهن شرق دیوسکرید درباره خواص دارویی علف و روغن مرزنگوش اطلاعاتی به دست داده است. با توجه به این اطلاعات، مزاج مرزنگوش گرم و خشک می باشد. وی این دارو را به ویژه برای مغز مفید میداند و توصیه می کند که به منظور رفع سنگینی سر، پریشانی خاطر و التهاب و ورم مغز، عصاره و یا روغن مرز گوش به بینی چکانده شو به گفته ابومنصور موفق (قرن ۱۰ میلادی) عصارهای آبی و روغن (که از راه جوشاندن حاصل می شود) علف مرزگوش، برای معده و کبد مفید بوده به جدا شدن صفرا کمک نموده و آماس های گرم را تحلیل می برد. اگر عصاره ی آبی و روغن آن را با آرد جو مخلوط کرده این مرهم را به موضع التهاب مادرزادی در پوست و یا چشم سرما خورده بگذارند سبب بهبودی میگردد. به گفته ابن سینا مرزگوش به عنوان داروی تحلیل برنده، مسهل و رقیق کننده عمل می کند. روغن آن تأثیر گرم کننده داشته و خوردن آن گرفتگی مغز را باز می کند. برای درد نصف سر و سردرد و همچنین درد گوش مفید استبرای درد و گرفتگی گوش یک قطعه پنبه را در روغن مرز گوش خیس کرده و در گوش می گذارند. جوشانده آن برای آسیت، انسداد ادراری (بند آمدن ادرار) و درد روده ها مفید است. به اعتقاد ابن سینا روغن مرز گوش رقیق، در موارد منقبض شدن (اختلاج) دهانه ی رحم کاربرد دارد. مرهم حاصل از علف خرد شده یا روغن آن برای درمان آماس های التهابی توصیه شده است. از روغن مرز گوش برای درمان فلج و از شکلهای دیگر (همراه با عسل) برای درمان خون مردگی و لکه های کبودی زیر چشم و دیگر نقاط بدن استفاده می شود. در طب معاصر این گیاه را برای درمان بیماریهای گوارشی و همچنین به عنوان داروی مدر و آرام کننده سیستم مرکزی عصب توصیه می کنند. مرز گوش برای بیماران دارای درد معده و کلیه داروی پرهیزی محسوب می شود. از عصارهای علف آن (یک قاشق سوپخوری در ۲ استکان آب گرم) برای استفراغ و اختلال قاعدگی توصیه میگردد. برای درمان برونشیت مزمن این گیاه را چون دارویی ضدالتهاب و خلط آور استفاده می نمایند. ک. کانت (۱۹۱۳) از علف مرز گوش به عنوان داروی شیره آور و مسهل استفاده کرد. وی این کار را با هدف معتدل نمودن فعالیت معده و استفاده از مرهم و کمپرس آن را برای سودا توصیه نموده است.

طرز استفاده

۱ - ۲ قاشق سوپخوری علف خشک و خرد شده ی مرزگوش را در ۲ استکان (۴۰۰ میلی گرم) آب جوشانده و ۲۰ تا ۳۰ دقیقه دم کرده، سپس صاف نموده و به مقدار ۲ قاشق سوپخوری روزی ۳ تا ۴ بار قبل از غذا برای درمان درد نیمه سر، سنگینی سر و سردرد مصرف می کنند. عصاره آن را برای رفع مدری، شب ادراری و اختلال قاعدگی بایدآشامید ۲ - اگر مرهم حاصل از علف تازه و یا علف خشک خرد شده ی مرزگوش را که با عسل و یا روغن نباتی مخلوط شده بر روی خونمردگیها و یا کبودی ها گذاشته و ضماد کنند بهتر می شود. این عمل به شکل چسباندن به موضع درد و یا پانسمان کردن برای درمان کشش اعصاب، پریدن عضلات و فلج انجام می گیرد. ۳ - ۲ و یا ۵ گرم روغن معطر مرز گوش را با ۱۰۰ گرم روغن نباتی مخلوط نموده به موضع دردناک مفاصل، عضلات و فلج دست و پا می مالند.سپس شبانه بانداژ گرم کرده یا بعد از چسباندن مرهم ماساژ میدهند. ۴ یا ۵ قاشق سوپخوری علف خرد شده مرز گوش یا عصاره علف تازه آن را با ۱/۵ استکان روغن نباتی آمیخته، ۱۵ تا ۲۰ دقیقه روی حرارت ملایم جوشانده و سپس صاف کرده و به شکل گرم روی موضع خو نمردگی، کبودی و فلج ها گذاشته می شود.

دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد