چند کاربرد مهم از گیاه روناس / قسمت اول


چند کاربرد مهم از گیاه روناس / قسمت اول

چند کاربرد مهم از گیاه روناس

 

روناسRUBIA TINCTORUM L

روناس گیاه چند ساله علفی از خانواده روینی ها Rubiaceae میباشد.یک یا چند ساقه دارد. ساقه هایش به روی زمین پهن شده و یل به هم چسبیده. خارهایش به عقب دور زده و پیچیده. بعضا تا ۲ متر دراز می شوند. ریشه اصلی آن بسیار محکم بوده و در عمق به ریشههای دیگر تقسیم شده و قسمت بالایی آن به ریشه اصلی چند سره، شبیه ریشه درخت تبدیل می شود. برگ هایش یکنواخت و بیضی و در محل بندهای ساقه، ۴-۶ برگ جدا میگردد. گلهایش ریز به رنگ سبز و زرد بوده در یک یا چند گل تاج شبیه دایره در انتهای شاخه ها قرار دارند. میوه آن آبدار و استخوانی بوده، اول سرخ رنگ و سپس سیاه می شود. در ماههای خرداد تا شهریورگل می کند و میوه آن در ماه های شهریور تا آذر میرسد. از راه کاشت بذر در عمق ۲ تا ۳ سانتی متر، همچنین توسط نشاندن بوته های ریشه دار تکثیر می شود. بهتر است در اوایل بهار بوته های ریشه دار که طول ریشه ی آنها ۶ تا ۸ سانتیمتر است در عمق ۸ تا ۱۰ سانتی متر کاشته شود. حاصل آن تا ۳ تن در یک هکتار میرسد. دو سه سال بعد از کاشت، به بار می نشیند.تقریبا ۶۰ نوع وحشی روناس در اطراف مدیترانه، خاور نزدیک و خاور میانه، هیمالیای غربی، آفریقای شرقی و جنوبی، مناطق گرمسیر آمریکا و مکزیک منتشر شده است. روناس رنگی در باغ ها، کناره های نهرها و جوی ها، آب روها، کنار حصارها و دامنه کوه در ارتفاع ۶۰۰ تا ۱۶۰۰ متر از دریا می روید.

ترکیب شیمیایی

در ریشه های روناس ۵ تا ۶٪ مواد رنگی موجود است. به علاوه ی اسیدهای ارگانیک سیتریک)، قند، پکتین، یاخته و پروتئین. گلهای آن ۰۶۹/ ۰ ٪ ویتامین C دارد.

اهمیت اقتصادی

ریشه های روناس، قدیمیترین ماده ی رنگی شناخته شده به حساب میآید. تا پیدا شدن رنگهای آنیلینی (نیمه ی دوم قرن ۱۹ میلادی) و دیگر رنگهای مصنوعی، از روناس برای رنگ کردن پشم، اجناس پنبه ای و کاغذ، به شکل گستردهای استفاده میشد. اساتید قدیمی در امر رنگرزی و شناخت ترکیب های رنگ، اشیای مختلف از جمله کاغذ را به رنگهای سرخ و ارغوانی در می آوردند در حال حاضر از ریشه ی روناس برای به دست آوردن رنگهای قوی که در تولید قالیها به کار میرود استفاده می شود. به گفته ابوریحان بیرونی (قرون ۱۰ و ۱۱ میلادی) درگذشته روناس از آسیای میانه به هندوستان برده می شد. شیره میوه رسیده آن را برای رنگ کردن شراب ها استفاده می کردند. به گفته این دانشمند ریشه روناس قبادیانی (ناحیه ی قبادیان تاجیکستان کنونی) پر ارزش محسوب شده و نزد هندوها قیمت زیادی داشت.از ریشه روناس به عنوان ماده دارویی استفاده میشود که در اوایل (اواخر اسفند تا اواخر فروردین) و یا در آخر رشد خود از اواسط مرداد تا آغاز فصل سرما جمع آوری می گردد. همچنین روناس را میتوان در باغ ها و تاکستان ها، هر سال از ماه بهمن تا فروردین در جریان نرم کردن جویها و در ماه مهر جمع آوری کرد. ریشه های جمع شده را از ساقه جدا کرده در آب سرد جاری می شویند. سپس آنها را در لایه های نازک روی ایوان، بالای بام و یا در دستگاه خشک کن در حرارت ۴۵ تا ۵۰ درجه خشک میکنند. ریشه های خشک شده را در گونی های ۳۰ کیلویی گذاشته و در انبارهای باز و بالای رفها نگهداری می کنند. به این شکلتا ۲ سال قابل نگه داری است. در طب سنتی. جوشانده ریشه های روناس از قدیم برای درمان بیماری سنگ صفرا و سنگ کلیه استفاده می شد. به علاوه در طب سنتی تاجیک جوشانده ریشه آن را برای باز شدن اشتها، از بین بردن یبوست و همراه با عسل (یک تا ۲ قاشق سوپخوری در ۲۰۰ میلی گرم آب جوشیده) برای درمان زردی و خارش پوست بیماران گرفتار درد مزمن کبد استفاده می نمایند. پزشکان از این دارو برای درمان نقرس و فلج جزئی استفاده کرده اند. جوشانده ریشه آن همراه با سرکه (تقریباً ۴ تا ٪۸) برای درمان زخم های چرک دار و بر ص استفاده می شود. هر چند که به احتمال زیاد در درمان ویتیلیگو تأثیر مخلوط سرکه و روناس تنها دگرگونی سطحی و موقت لکه های سفیدپوست است و نه چیز دیگر. در طب سنتی بلغارستان، از روناس به جز در درمان بیماری سنگ کلیه، برای مداوای راشیتیسم، تورم طحال و قاعدگی نامنظم استفاده می شود. در طب کهن شرق درباره ی ویژگی های دارویی روناس دانشمندانی، چون بقراط، دیوسکرید، جالینوس، محمد ابومنصور موفق، ابن سینا و دیگران، آثاری نوشته اند. تحلیل آنها نشان میدهد که ریشه، علف و بذر روناس، به عنوان داروی متعادل و تمیز کننده، استفاده گسترده ای دارد. به گفته ابن سینا، اگر روناس آشامیده شود، به حدی ادرار را زیاد میکند که بعضاً سیب خونریزی ادراری میگردد. در صورت ورود به داخل واژن ایجاد خونریزی کرده، سبب سقط جنین می شود. اگر روناس را با عسل شیرین کرده و بخورند، برای درمان عارضه ی عصب سیاتیک و فلج دارویی موثر است.اگر یک درهم (۲/۹۵ گرم) روناس همراه با ۲ درهم (۵/۹۲ گرم) روناس چینی به شکل خوراکی مصرف شود برای درمان ضرب خوردگی مفید است. همچنین کبد و طحال را تمیز کرده و گرفتگی آنها را باز می کند. همراه با سرکه به موضع ریزش مو، برص و لکه های دیگر گذاشته می شود. به گفته این دانشمند، روناس به همراه سرکه قادر است هرگونه لک را پاک کند.چند کاربرد مهم از گیاه روناس / قسمت دوم

دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد