ایا میدانید یرقان چیست؟ انواع آن کدامند


ایا میدانید یرقان چیست؟ انواع آن کدامند

یرقان چیست؟ انواع آن کدامند؟

 یرقان

یرقان (زردی؛ Jaundice : licteruS) عبارت از زرد رنگ شدن پوست، ملتحمه (پوشش شفاف روی ضلبیه یا سفیدی چشم) و غشاهای مخاطی، در اثر افزایش مقدار بیلی روبین بدن۔ ه معمولاً برای آنکه زردی به آسانی دیده شود باید مقدار بیلی روبین خون به بیش از ۳-۲ میلی گرم در دسی لیتر برسد. ه با به پایان رسیدن عمر هر گلبول قرمز، «هم» (heme) موجود در هموگلوبین آن در طحال و سلول های کبدی (هپاتوسیتها) به «بیلی روبین» (bilirubin) تبدیل می شود. بیلی روبین، رنگدانه (پیگمان) طبیعی بدن است که در کبد پردازش و سپس وارد صفرا و در نهایت از طریق مدفوع دفع می شود.علل ایجاد زردی به ۳ گروه متفاوت تقسیم می شوند: (hemolytic) S.Jsas (pre-hepatic) gas 5. Ule oo oo علل کبدی (hepatic)علل پس از کبدی (post-hepatic) که به آنها علل خارج از کبدی (extrahepatic) نیز گفته می شود ه زردیهای پیش از کبدی در اثر عوامل افزایش دهنده ی میزان همولیز (تجزیه شدن گلبولهای قرمز) ایجاد می شوند. در کشورهای حاره، بیماری مالاریا میتواند به این طریق موجب زردی شود. بعضی بیماریهای ژنیتیکی، مانند کم خونی سلول داسی شکل و کمبود گلوکز ۶ فسفات دهیدروژناز (فاویسم) با افزایش همولیز باعث ایجاد زردی همولیتیک می شوند. نقایص متابولیسم بیلی روبین نیز به صورت یرقان تظاهر می یابند. معمولاً زردی با تب بالا همراه است. یافته های آزمایشگاهی در این نوع زردی عبارتند از: فقدان بیلی روبین در ادرار؛ وجود اوروبیلی روبین در ادرار به مقدار بیش از ۲ واحد (مگر در شیرخواران که هنوز فلورمیکروبی روده آنها تکامل پیدا نکرده است): افزایش بیلی روبین غیر کنژوگه (unconjugated) در سرم خون. (بیلی روبین غیر کنژوگه یا غیر مستقیم، فرم محلول در چربی و غیر محلول در آب بیلی روبین است که به طور طبیعی به وسیله گردش خون به کبد میرود و در آنجا به فرم محلول در آب، که بیلی روبین كنژوگه یا مستقیم نامیده می شود تغییر مییابد و به این شکل وارد صفرا و سپس از طریق مدفوع دفع می شود). زردی های نوع کبدی  در اثر هپاتیت حاد، مسمومیت کبدی و بیماری کبد الکلی ایجاد می شوند که در آنها، نکروز (مرگ) سلول های کبدی، توانایی کبد برای متابولیزه کردن و دفع بیلی روبین را کاهش میدهد و در نتیجه، بیلی روبین در خون تجمع مییابد و موجب بروز زردی می شود. علل نادرتر این نوع زردی عبارتند از: سیروز صفراوی اولیه، سندرم ژیلبرت (نوعی اختلال ژنتیکی متابولیسم بیلی روبین که در نزدیک به ۵٪ افراد روی میدهد و موجب زردی خفیف می شود) و سرطان متاستاتیک. زردی نوزادان شایع است و تقریباًدر تمام نوزادان روی می دهد. این نوع زردی که به آن « یرقان فیزیولوژیک» یا « یرقان نوزادان» هم گفته می شود به دلیل عدم بلوغ کامل کبد برای کنژوگه کردن و دفع بیلی روبین بروز می کند و تقریباً از روز دوم تولد شروع میشود و در نوزادان طبیعی تا حدود ۸ روزگی و در نوزادن نارس تا ۲ هفتگی ادامه مییابد. در موارد شدید به دلیل بالا بودن خیلی زیاد بیلی روبین، عارضه  خطرناکی به نام «کرن ایکتروسی» روی می دهد که موجب آسیب مغز نوزاد می شود. یافته های آزمایشگاهی در زردی های نوع کبدی عبارتند از: وجود بیلی روبین در ادرار؛ وجود اوروبیلی روبین در ادرار به مقدار بیش از ۲ واحد ولی به صورت متغیر (مگر در کودکان). زردی های فرم پس از کبدی (یا یرقان انسدادی) که به آنها کلستاز هم گفته می شود در اثر متوقف شدن تخلیه ی صفرا به داخل سیستم صفراوی روی می دهند و شایعترین علل آنها، وجود سنگهای صفراوی در مجرای صفراوی مشترک و سرطان سر لوزالمعده است. همچنین گاهی گروهی از انگلیها موسوم به «کرمهای کبدی» در مجرای صفراوی مشترک زندگی می کنند که می تواند موجب یرقان انسدادی شود. سایر علل عبارتند از: تنگی مجرای صفراوی مشترک، سرطان مجرای صفراوی، التهاب لوزالمعده (پانکراتیت) و کیست کاذب لوزالمعده. وجود مدفوع کمرنگ و ادرار پررنگ (به رنگ چای) احتمال ابتلای فرد به یرقان پس از کبدی (بیرقان انسدادی) را مطرح میکند. معمولاً این بیماران دچار خارش شدید هستند. ه برای تشخیص علت ایجاد زردی، علاوه بر شرح حالی و سابقه ی بیمار و معاینه ی فیزیکی و آزمایش خون (شامل بیلی روبین، تستهای کبدی مانند AST و ALT و فسفاتاز آلکالن)، می توان از سونوگرفی شکمبرای تشخیص سنگهای صفراوی، تومورهای کبد و لوزالمعده و اتساع مجاری صفراوی در اثر انسداد)، سی. تی اسکن شکم (برای تشخیص تومورهای کبد و لوزالمعده و اتساع مجاری صفراوی)، ام.آر.آی شکم (برای تشخیص تومورها وبررسی مجاری صفراوی)، و کلانژیو پانکراتوگرافی آندوسکوپیک معکوس (ERCP) (به منظور بررسی مجاری صفراوی) و بیوپسی (نمونه برداری) از کبد (برای تشخیص التهاب کبد و مجاری صفراوی، سیروز، سرطان و بیماری کبد چرب) استفاده کرد. ه درمان زردی بر حسب تشخیص علت اختصاصی آن انجام می شود. به عنوان مثال در صورتی که علت زردی، سنگ کیسه  صفرا باشد باید با برداشتن آن زردی را درمان نمود یا چنانچه عامل زردی، تومور کبدی است، باید از درمان های مخصوص تومور مزبور استفاده کرد 

دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد