معماری
خانه / دانستنیهای مفید پزشکی و رژیم غذایی / آیا رابطه ایی بین سردرد و دیابت وجود دارد؟
قند وسردرد
قند وسردرد

آیا رابطه ایی بین سردرد و دیابت وجود دارد؟

آیا رابطه ایی بین سردرد و دیابت وجود دارد؟

قند  و نشاسته به گروه بزرگی از ترکیبات تعلق دارند که به کربوهیدرات ها  معروفند. این مواد ترکیبی از کربن، هیدروژن و اکسیژن هستند. در طبیعت کربوهیدرات ها همراه با مواد دیگر یافت  میشوند؛ به طور مثال، معمولاً ۲۰ درصد یک میوه از قند و ۸۰ درصد باقی ماندهٔ آن از مواد دیگر تشکیل شده است.

وقتی قند طبیعی تغییر شکل یابد و تصفیه شود؛ تقریباً همهٔ مواد تشکیل دهندهٔ آن از بین میرود. تمام کربوهیدراتها به وسیلهٔ سیستم گوارش شکسته شده و به رودهٔ کوچک میرسد، به ویژه به شکل گلوکز، و در آنجا از طریق دیوارهٔ روده وارد جریان خون می شود و به سرعت به کبد میرسد. در آنجا بخشی از آن به وسیلهٔ یک آنزیم، به ذخیرهٔ قند یا گلیکوژن تبدیل میشود که در کبد و ماهیچه ها ذخیره میشود تا هنگام نیاز از آن استفاده شود.

بخش اعظم گلوکز در بدن جریان می یابد و به طور موقتی تولید هیپرگلیسمیا (افزایش قنددر خون) میکند.

بدن انسان غدد درون ریز متعددی دارد که به جریان خون متصل شده اند و هورمون هایی راترشح میکنند که در تنظیم فعالیت بدن مؤثرند. در بین این غده ها دو غدهٔ آدرنال و پانکراس به افراد میگرنی مربوط میشود.

الف) دو غدهٔ آدرنال در بالای کلیه ها قرار دارند که هر کدامشان شامل مغز و پوسته هستند.

درست شبیه یک فندق و پوست آن، پوست آدرنالها ۳۲ هورمون ترشح میکند که ترشحاتآن باعث کنترل تغییرات شیمیایی غذا و تبدیل آن به موادی است که موجب رشد و تغییر را فعالیت بدن می شود. مغز آدرنال ها گروهی هورمون ترشح میکند به نام کتکولامین ها که از میان آنها اپی نفرین یا آدرنالین از همه مهمتر هستند. اگر قند خون به دلیلی از حد طبیعی پایین اثر بیاید آدرنالین ها شروع به ترشح آدرنالین و سایر کتکولامین ها میکنند؛ این هورمونها بار دیگر قند ذخیره شده در کبد را تبدیل به گلوکز میکنند.

ب) پانکراس (لوزالمعده)، غده ای باریک و دراز است که در عمق حفرهٔ شکم قرار دارد. قسمت انتهایی بسیار باریک آن مستقیماً به رودهٔ کوچک متصل است و شیرهٔ پانکراس که برای هضم غذا لازم است از آن عبور میکند. علاوه بر آن پانکراس دو نوع هورمون تولید می کند ، انسولین و گلوکاگون؛ کار گلوکاگون بالا بردن میزان گلوکز در خون است و کار انسولین پایین آوردن آن. وقتی خون حامل قند تازه هضم شده از پانکراس عبور میکند سلولهای مخصوص پانکراس، انسولین آزاد می کنند تا سوخت و ساز کربوهیدراتها انجام شود. پانکراس سالم زمانی که میزان گلوکز در حد عادی است (معمولاً بین ۷۰ تا ۹۰ میلیگرم هر ۱۰۰ میلی لیتر خون) انسولین تولید نمیکند؛ در حالی که وقتی قند خون بالا میرود افزایش گلوکز، پانکراس را تحریک میکند تا انسولین آزاد کند و تعادل قند خون حفظ شود. چگونه؟

۱) انسولین به کبد کمک میکند تا قند تبدیل به گلیکوژن شده و ذخیره گردد.

۲) به ماهیچه ها کمک میکند تا گلوکز تبدیل به گلیکوژن شود و برای زمان مورد نیاز ذخیره شود.

۳) مانع به وجود آمدن حالت وارونه؛ یعنی برگردانی گلیکوژن به گلوکز می شود.

۴) باعث احتراق گلوکزهای سلول ها  می شود تا انرژی فراهم گردد (عملیاتی که در آن قند به آب و کربن دی اکسید تجزیه میشود).

نکته مهم

بدن  انسان به وسیلهٔ سیستم بی نهایت پیچیده ای از عکس العمل های شیمیایی، دقیقاً متعادل شده و مرتبط، فعالیت میکند و هر عکس العمل کوچکی مسئول یک بخشی از فعالیت سالم بدن است. دگرگونی قند در برگیرندهٔ یک سری ارتباطات بیوشیمیایی است که باید در تعادل کامل باشند تا سلامتی بدن انسان حفظ شود؛ البته بعضی اوقات این تعادل به هم میخورد. اگر یکی از این واکنش های شیمیایی، با شدت یا ضعف، حساسیت نشان دهد؛ سلامت بدن انسان به هم میخورد. مثلاً وقتی پانکراسی کم کار، انسولین ناکافی برای سوخت وساز قند ترشح میکند؛ بیماری دیابت یا مرض قند نتیجهٔ آن است و برعکس، بر اثر ترشح بیش از حد انسولین توسط پانکراس، گلوکز بیش از حد لازم مصرف می شود که نتیجهٔ آن هیپوگلیسمیا یا کمبود قند خون است که موجب بروز علایم ناراحت کنندهای از جمله سردرد میگرنی می شود. یک فرد سالم پس از یک فعالیت خسته کنندهٔ فیزیکی، وقتی استراحت میکند نیرویشی به حالت اول برمی گردد.

چه اتفاقی افتاده؟ فعالیت خسته کننده بخش زیادی از گلوکز موجود را میسوزاند و قند ذخیره شده از طریق نبلیل گلیکوژن به گلوکز، در خون بالا میرود؛ ولی در فرد هیپوگلیسمیک به دلیل اینکه این سیستم کار نمیکند و بر خلاف روش کار فرد سالم، گلوکز تازه باعث تحریک پانکراسی در ترشح انسولین بیشتر میشود و مجدداً قند خون را به حد خطرناکی کاهش میدهد. لوزالمعدهٔ فرد هیپوگلیسمیک در برابر حتی مقدار کمی قند خالصی بسیار حساسی است، در نتیجهٔ ورود گلوکز با ترشح مقدار نامناسبی انسولین برای حفظ تعادل بدن واکنش نشان میدهد که شخصی دچار کمبود قند از جمله میگرن می شود. اگر چه مصرف قند، به طور موقت گلوکز خون را بالا میبرد اما در کوتاه مدت قند خون درباره به پایین تر از حدی میرود که قبل از مصرف قند بوده است. پس چه باید کرد؟ فرد بیمار باید هر دو یا سه ساعت، غذایی که پر از پروتئین و کربوهیدرات های طبیعی است مصرف کند؛ یعنی غذاهایی مصرف کند که باعث تحریک پانکراس نشود.

چطور کمبود قند خون باعث حملهٔ میگرنی می شود؟

زمانی انسولین در بدن آزاد میشود که فرد قند مصرف کند. در فرد هیپوگلیسمیک انسولینزیاد ترشح میشود و در نتیجه قند کمی در خون می ماند، سپس آدرنالین و سایر کتکولامین ها برای جبران کمبود و برقراری تعادل ترشح می شوند، زیرا آنها تبدیل گلیکوژن به گلوکز را آسانتر می کنند. آدرنالین در زمان تن شهای عمده در بدن آزاد می شود. این ماده نقش مهمی در سوخت وساز(متابولیسم) بدن بازی میکند و این توانایی را دارد که قطر داخلی رگهای خونی را کاهش دهد؛ در نتیجه خون با فشار بیشتری جریان پیدا میکند به علاوه آدرنالین باعث افزایش درجهٔ حرارت بدن و انبساط مجرای هوا می شود؛ به همین دلیلی شش ها میتوانند اکسیژن اضافی را با سرعت بیشتری دریافت کنند. باید توجه داشت که آدرنالین به عنوان منقبض کنندهٔ رگها بسیار پر قدرت ” عمل میکند و این راه حلی است برای راز آشکار نشده میگرن.

علل بروز میگرن:

به طور خلاصه علل بروز میگرن عبارتند از:

۱) اگر پانکراس بد کار کند و انسولین بیش از حد نیاز آزاد کند

۲) قند خون بیش از حل طبیعی پایین میآید و غده آدرنال به نوبه خود پاسخ میدهد،

۳) در همان زمان آدرنالین مازاد سعی میکند سوختوساز بدن را متعادل کند ۴) قطر رگهای خونی کاهش مییابد در نتیجه حمله میگرن آغاز میگردد.

ناراحتی بینایی که همزمان با هجوم درد اتفاق میافتد، میتواند مستقیماً با انقباض رگهای خونی در ارتباط باشد. با مشاهدهٔ شریان ها، انشعاب بینایی سرخرگ در سفیدی چشمها باهنگام شروع میگرن عملاً میتوان وقوع این مسأله را مشاهده کرد.

دیوارهٔ عضلانی شریان ها کاملاً قادرند تا چندین برابر اندازهٔ عادی خود منقبض و منبسط شوند. چون بدن احتیاج مبرم به حفظ تعادل خود دارد؛ مدتی پس از انقباض رگها با عکس العمل خود یعنی انبساط رگها یا افزایش قطر رگهای خون همراه می شود.

انبساط رگها نتیجهٔ یک سلسله واکنش شیمیایی، در پاسخ به آدرنالین و سایر کتکولامین هاست. پروستاگلاندین ها” که به عنوان منبسط کننده های فوق عمل میکنند، در اینمرحله، در بدن ترشح می شوند. با مشاهده شریان ها در چشم، میبینیم که بعد از انقباضشریانی ، انبساط شریانی رخ میدهد و درد میگرن زمانی آغاز میشود که رگها منبسط میشوند. نکته مهم: «استعداد فردی، یکی از عوامل مهم ابتلا به میگرن است.» در سال ۱۹۶۵ دو ایتالیایی توانستند حملات میگرنی را با تزریق ۱۵ واحد انسولین در ۳۱ فرد مبتلا به میگرن موجب شوند. در مقابل آنها ۲۵ واحد انسولین را به ۳۰ فرد سالم تزریق کردند که با هیچ حمله ای روبرو نشدند. این امر به طور قطع اشاره بر این دارد که فرد باید برای ابتلا به میگرن آمادگی قبلی داشته باشد. همان طور که قبلاً مطرح شد تزریق انسولین باعث میشود که هورمون های ضد آن ترشح شوند، به ویژه آدرنالین؛ زیرا آدرنالین عامل بروز حملهٔ میگرنی است. اگر این هورمون مستقیماً به بدن بیمار تزریق شود، علایم بیماری نیز به طورمصنوعی ظاهر می شود

رابطه دیابت و سر درد

دیابت یک بیماری متابولیک مزمن است که منجر به اختلالات قند خون (گلوکز) می شود. این امر موجب بروز نشانه هایی می شود که ممکن است حتی تهدیدی برای زندگی فرد باشند.

از علائم شایع قند خون بالا و یا پایین سردرد است.

سردرد در کودکان و بزرگسالان شایع است. در واقع، موسسه ملی اختلالات عصبی و سکته مغزی می گوید که سردرد رایج ترین منبع درد است.

سردرد به دو دسته ی اولیه و ثانویه تقسیم می شود.

سردرد های اولیه هنگامی رخ می دهد که انتقال دهنده های عصبی در مغز سیگنالهای درد به اعصاب ارسال می کنند. میگرن و سردرد تنشی نمونه های رایج آن هستند.

سردرد ثانویه، به طور مستقیم توسط سیگنال های مغز خارج از کنترل ایجاد نمی شود. این نوع سردرد به شرایط سلامت زمینه ای و یا مشکلات پزشکی نسبت داده می شود.

دیابت یکی از علل سردرد های ثانویه است. علل دیگر عبارتند از: تب، عفونت، فشار خون بالا، سکته مغزی، اضطراب یا استرس، نوسانات هورمونی (مثلاً در دوران قاعدگی )، اختلالات عصبی.

کنترل میزان قند خون می تواند گامی موثر جهت بهبود سردرد های حاصل از دیابت باشد.

قند خون بالا و سردرد

قند خون بیش از 200 میلی گرم در هر دسی لیتر را با عنوان قند خون بالا می شناسند.

سردرد هنگام قند خون بالا فرآیندی است که طی چند روز رخ می دهد.

سر درد می تواند هشداری بر این باشد که قند خونتان را کنترل کنید.

از دیگر نشانه های قند خون عبارتند از: خستگی ناگهانی، تاری دید، تشنگی بیش از حد و کم آبی، افزایش ادرار، گرسنگی مفرط، زخم هایی که شفا نمی یابند.

قند خون با تغییر در شیوه زندگی، مانند رژیم غذایی سالم و ورزش اداره می شود. برخی از افراد نیز داروهایی برای قند خون خود استفاده کنید.

با متعادل کردن قند خونتان، خواهید دید که سردرد تا میزان زیادی کاهش می یابد.

سردرد ناگهانی و کاهش قند خون

قند خون پایین، یا هیپوگلیسمی، توسط انجمن دیابت آمریکا (ADA) به عنوان داشتن سطح قند خون زیر 70 میلی گرم / دسی لیتر تعریف شده است.

بر خلاف قند خون بالا، علائم و نشانه های هیپوگلیسمی معمولا ناگهانی است. مانند سردرد.

از دیگر نشانه های آن سرگیجه، لرزش، تعریق بیش از حد، گرسنگی ناگهانی، تهوع، خستگی بیش از حد، ضعف، اضطراب و سردرگمی.

اگر تشخیص دادید که سردرد شما ناشی از پایین بودن قند خون است، باید سعی کنید آن را با مصرف مقداری کربوهیدرات یا شیرینی متعادل کرده و سپس بعد از حدود 15 الی 30 دقیقه مجداً قند خون خود را کنترل کنید.

هنگامی که قند خون خود را تثبیت کردید، سردرد شما کاهش خواهد یافت. در غیر این صورت می توانید از مسکن استفاده کنید.

هنگامی که هیپوگلیسمی درمان نشود، می تواند به عوارض تهدید کننده حیات، مانند کما منجر شود.

همچنین ببینید

چگونه از سرطان پیشگیری کنیم

برای پیشگیری از سرطان چه کنیم؟قسمت دوم

برای پیشگیری از سرطان چه کنیم؟ تحقیقات نشان داده اند که به دلیل مصرف زیاد …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *