معماری
خانه / بیماریهای غدد درون ریز و اختلالات هورمونی / با غدد درون ریز بدن اشنا شوید!!
غدد درون ریز و متابولیسم
غدد درون ریز و متابولیسم

با غدد درون ریز بدن اشنا شوید!!

 با غدد درون ریز بدن اشنا شوید!!

۱– هیپوتالاموس : اگر چه قسمتی از سیستم اندوکرین تلقی نمی شود. اعمال هیپوتالاموس ایجاد رابطهای بین سیستم عصبی و سیستم اندوکرین استت (هیپو تالاموسں سیستم عصبی را به سیستم اندوکرین متصل می نماید) هورمونهای تولیدی آن فاکتورهای آزاد کننده ای که غده ی هیپوفیز را کنترل میکند. نامیده می شود.

۲- غده ی پینه ال : این غده هورمون ملاتونین را ترشح میکند که حرکات بدن را کنترل میکند همانند خوابیدن و بیدار شدن. همچنین ممکن است. در بلوغ جنسی نقش داشته باشد.

۳- پاراتیروئید: چهار غده ی پاراتیروئید که در قسمت عقب غده ی تیروئید قرار دارند. آنها هورمون پاراتیروئید را که به تنظیم سطح کلسیم خون کمک میکنند ترشح می نماید.

۴- غده ی تیروئید: این غده هورمون هایی را تولید میکند که نقش مهمی در بسیاری از موارد متابولیسم شامل استفاده از انرژی دارد.

۵- قلب: در طی فعالیت فیزیکی، عضله ی قلب هورمون ناتر یورتیک که به کنترل فشارخون کمک میکند را تولید می نماید.

۶- معده: سلول های اندوکرین که در معده قرار دارند هورمون گاسترین را ترشح میکنند که به تحریک ترشح اسید  معده در جهت هضم غذا کمک میکند.

۷- پانکراس: لوزالمعده هورمون های مختلفی را ترشح میکند که مهم ترین آنها انسولین و گلوکاگن هستند که در کنترل قند در جریان خون نقش دارند.

۸- بیضه ها: دو بیضه هورمون جنسی مردانه را (غالباً تستوسترون) تولید مینمایند. این هورمون تولید اسپرم را تحریک نموده و در بلوغ ثانویه جنسی مردانه در حالت دارد.

۹ – جفت: در طی حاملگی که جفت در رحم شکل می یابد هورمون معینی را که در رشد جنین نقش اساسی دارد را تولید میکند.

۱۰ – تخمدان: دو تخمدان دو نوع هورمون پروژسترون و استروژن را که سیکل قاعدگی را تنظیم میکنند ترشح میکنند.

۱۱ – روده ها: سلول های غدد درون ریز در طول روده ی کوچک چندین هورمون را که در هضم دخیل هستند آزاد میکنند.

۱۲ – دئودنوم (دوازدهه) : دوازدهه هورمونهایی را که عملکردی مشابه با سایر اعضای گوارش مثل کیسه ی صفرا دارند ترشح میکند.

۱۳- کلیه: نقش اصلی کلیه ها در تصفیه خون است اما آنها همچنین اریتروپوتین که تولید گلبولهای قرمز خون را تحریک میکند را تولید مینمایند.

۱۴ – غده ی آدرنال فوق کلیه: دو غده ی آدرنال هورمونهایی را ترشح میکنند که متابولیسم را کنترل نموده و در پاسخ های بدن به استرس ها دخیل هستند.

۱۵ – تیموس: این غده بخشی از سیستم ایمنی را تشکیل میدهد اما همچنین هورمونی را تولید میکند که تولید گروهی از گلبولهای سفید خون به نام سلول های T را کنترل مینماید.

۱۶ – غده ی هیپوفیز: غده ی هیپوفیز خیلی از هورمون ها را ترشح میکند. بعضی از آنها روی غده های دیگر عمل کرده و آن ها را تحریک میکنند که خودشان هورمونهایی را تولید نمایند در حالیکه بعضی دیگر مستقیماً در بافت ها و اعضای هدف تأثیر میگذارند (عمل میکنند).

۱- غده  درون ریز هیپوفیز:

این غده را می توان سلطان الغدد و یا فرمانده ی سایر غدد دانست. مرکز آن در قاعده ی مغز در محفظه ی استخوانی کوچکی است. وزن و حجم آن تقریباً به اندازه ی یک نخود است یا به اندازه ی چهار دانه گندم، راه ارتباطش با غدد دیگر به وسیله ی جریان خون میباشد. سلول های این غدد مواد شیمیایی را که داخل خود تهیه کرده اند در جریان عمومی خون میریزد و هر یک از سایر غدد تحت تأثیر یک یا چند ماده قرار میگیرند و به نوبه ی خود مواد ترشح می نماید، این مواد همان هورمون نامیده می شود.

طرز کار غده  هیپوفیز:

شبیه دستگاه فرستنده ای است که امواج با طول موجهای مختلف پخش می کند و دستگاههای گیرنده هر یک موج مورد احتیاج خود را میگیرند و با سایر امواج کاری ندارند. هیپوفیز در حدود ۲۰ مادهای شیمیایی مختلف ترشح میکند که هر یک از این مواد مسئول انجام عمل به خصوصی و هدایت و تنظیم سایر غدد درونریز میباشد. اگر هیپوفیز قبل از بلوغ دچار ضایعه ای گردد یا به وسیله ی جراحی برداشته شود قد کوتاه می ماند، آثار بلوغ وتمایلات جنسی ظاهر نمیگردد، ریش و سبیل در ذکور و پسران نمی روید و پستان دختران بزرگ نمی شود. در صورتی که هیپوفیز بعد از بلوغ و رشد کاملاً دچار عارضه شدید گردد. پس از مدتی بسیار کم و کوتاه عادت ماهیانه در زن از بین میرود و پستان کوچکتر می شود و باروری بانوان غیرممکن میگردد و چین و چروک بسیار در صورت پدید میآید. در مردان امور جنسی و تناسلی مختل میگردد و به طور قابل ملاحظه ای کاهش مییابد. فعالیت زیاد و پرکاری هیپوفیز سبب بزرگ شدن بی قواره دست و پا و استخوانهای صورت به خصوص فک تحتانی میگردد که این وضع را آکرومگالی مینامند. از طرف دیگر به علت تحریک شدید و بدون علت سایر غدد درون ریز عوارض مربوط به پرکاری آن غدد را نیز سبب می شود.

۲- غده یتیروئید:

این غده به شکل نیم حلقه ودر جلوی گردن یعنی در نقطه ای که زیباییش آرزوی هر زنی است قرار دارد. غالباً دیده اید که دختران جوان در اوایل بلوغ و خانم ھائی نسبتاً مسن در شروع دورہی یائسگی در جلوی گردن خود برآمدگی مختصری دارند. علت این برآمدگی همان غده ی تیروئید می باشد که گواتر نامیده میشود. هورمونهای مترشح به وسیله ی تیروئید تا قبل از بلوغ در نمو اندام و تکامل شعور نقش مهمی را به عهده دارند. اگر کودکی به علت بیماری یا جراحی یا مادرزادی از هورمون های این غده محروم گردد نمو جنسی و مغزیش متوقف میشود، پوست متورم، پر چروک و موها خشک و شکننده میگردد، به همین جهت مادرها باید نسبت به نمو جسمی و روحی کودکان و اطفال خود توجه کامل داشته باشند و اگر احساس کردند که فرزندانشان نسبت به همسالان خود عقب افتادگی یا عقب ماندگی روحی و جسمی دارند با پزشک متخصص  مشورت کنند زیرا بادرمان منظم و به موقع، کاملاً می توان از عوارض این بیماری جلوگیری په عمل آورد.تیروئید بعد از بلوغ نقش مهمی در تنظیم تخمدان ها، باروری و شیر دادن خانم ها دارد. خانمها ابتلاء به بیماری های تیروئید مخصوصاً پرکاری آن هستند. یکی از عواملی که در پیدایش بیماری گوار تأثیر بسیار دارد تحریکات دایمی أعصاب ناراحتیهای روحی است. معمولاً گواتر گریبان گیر خانم هایی میباشد که اخلاقاً عصبی، بدبین، حساس، می باشند. این روش زندگی کردن به روحیه خانم ها فشار می آورد، خانمها را خواه ناخواه به بیماری گواتر مبتلا خواهد ساخت. غده ی تیروئید در چاقی های مفرط و لاغری های بیش از اندازه نقش مهمی بازی میکند.

۳- غده های فوق کلیه

به اندازه ی یک لوبیا و در دارند و هیچ گونه رابطه ای از لحاظ تشریحی با کلیه ها ندارند. در بیان این غدد کافی است گفته شود که ادامه ی زندگی بدون وجود غدد فوق کلیه برای انسان محال است. در چند سال اخیر در اثر کشف فرمول شیمیایی و خواص هورمودن های غدد فوق کلیوی تحولی عظیم در علم پزشکی و درمانهای صعبالعلاج به وجود آمده است. تعداد هورمون های غدد فوق کلیه بسیار زیاد است و تاکنون به خواص ۳۰ هورمون آن پی برده اند. اگر به علل اعمال غدد مذکور مختلی گردد، موجب خستگی جسم، بی اشتهایی، لاغری، پایین آمدن فشار خون، اختلالات عادت ماهیانه در زنان، کم شدن تمایلات جنسی در مردان، کم خونی، بی حوصلگی و امثال این ها میگردد. اگر غدد مذکور بیش از اندازه کار کند چاقی مفرط در بعضی از نقاط بدن و ناراحتی های استخوان ها، پرمویی، اختلالات قاعدگی در زنان و بالا  رفتن فشار خون حاصل می شود باید متذکر شویم که امروزه خوشبختانه بیماریهای غدد مترشحه به خصوص غدد فوق کلیوی کاملاً قابل علاج می باشند

و اگر به موقع و به دست متخصص تشخیص داده شود جای نگرانی نیست.

۴- غدد تناسلی:

غدد تناسلی در زنان عبارت استپیدایش تنظیم عادت ماهانه و بارداری میگردد. تمام صفات مشخصه ی یک زن از قبیلی حس مادری، زیبایی، برازندگی، عشوه گری، دلربایی، عشق و علاقه به مرد، به خود رسیدن و زینت کردن، میل به تفریح، ولع در پیش حرفی، میل به قشنگ حرف زدن و امثال این ها همه مربوط به اثر ترشحات درون ریز تخمدان ها میباشد. ناراحتیهای روحی تأثیر مهمی روی اعمال تخمدان ها دارد و بالعکس، هورمون های مترشحه به وسیله ی تخمدان ها وضع عصبی و روحی یک زن را در مراحل مختلف زندگی تحت تأثیر قرار می دهد.

غدد تناسلی در مردان عبارت است از بیضه ها از نظر پزشکی غدد بیضه دارای خاصیت مختلط غدد درون ریز و بیرون ریز می باشند. ترشحات بیرون ریز بیضه به نام نطفه یا اسپرماثوزونید است که عامل باروری می باشد. ترشحات درون ریز بیضه ایجاد کننده ی تمامی صفات مرد می باشد، از قبیل تمایلات جنسی، قدرت عضلانی، روییدن ریش و سبیل، خشونت صدا، قهرمانی و حادثه جویی، این ها همه مليون اثرات هورمون های درونی بیضه است. برای پی بردن به چگونگی این اثرات یک خروس زیبا را با یال و دم رنگین، تاج و ریش سرخ فام، چشم های نافذ براق، اندام آراسته، سينه ی سپرو حرکات زیبای او در جمع مرغان در نظر بگیرید،  مشاهده خواهید کرد که این خروس دقیقه ای آرام و ساکت نیست .

آواز می خواند و قدرت  خود را نشان می دهد  میدهد. تمام معشوقه های خود (مرغان) را راضی نگه می دارد و حتی با کمال بزرگواری دانه های خود را به آنان واگذار می کند، اما اگر خروس دیگری در خیل وگروه مرغان که در تحت سرپرستی او هستند داخل شود تا پای جان با او به زدوخورد می پردازد. کافی است که این قهرمان خوشبخت، این موجود جسور و حسود را به وسیله ای اخته نموده، از ترشحات بیضه ها محروم کنید و پس از یکی دو روز که از عمل اخته ی او گذشت به سراغش بروید اثری از جنب وجوش سابق در او نمی بینید

. تاج قرمز و زیبایش پریده رنگ و کوچک شده، برق چشمانش از بین رفته، صدای آوازش دیگر به گوش نمیرسد، رغبت به آمیزش با مرغان ندارد، ترسو و گوشه گیر می شود و خلاصه قیافه ی زنانه ی یک مرغ را پیدا میکند و حتی در پارهای موارد مایل است مورد حمایت و سرپرستی خروس دیگری قرار گیرد. با توجه به مطالب فوق نقش حیاتی هورمون های درودن ریز غدد تناسلی مسلم میگردد. امروز با پیشرفت علم پزشکی و هورمون شناسی تمام عوارض حاصله از اختلالات غدد تناسلی قابل درمان است. سایر غدد درونریز کم وبیش در اعمال حیاتی نقش هایی به عهده دارند. مثل لوزالمعده که هورمونی به نام انسولین ترشح میکند و تنظیم قند خون را به عهده دارد و فقدان آن سبب بیماری قند میگردد. اکثر بیماریهای غیرقابل علاج یا صعب العلاج به وسیله ی هورمون ها قابل درمان است. حتی در بیماریهای قند و سرطان نقش هورمون ها را نمی توان انکار کرد. هم چنین در امراضی رحم، پرستات، بیضه ها، پستان، سرطان پوست، سرطان خون، سرطان ریوی و مغز، هورمون ها می توانند کمکهای مؤثری بکنند.

۵– غده  صنوبری:

غده ی صنوبری که غده ای است شبیه میوه ی صنوبر و یا قلب گوسفند، به رنگ خاکستری متمایل به قرمز، کوچک به اندازه ی یک نخود، که بین سطح زیرین و مغز میانی، درست در جلوی مخچه جای گرفته است. ترشح اصلی آن که ملاتونین نام دارد، تنظیم کننده ی ساعت بیولوژیک بین است. در هنگام شب ملا تونین در بالاترین سطح قرار دارد و در طی روز به تدریج از مقدار آن کاسته می شود. این غده تنظیم کننده ی آغاز بلوغ است، انسان را به خواب وامی دارد و بر حالات خلقی انسان تأثیر گوناگون میگذارد. تنظیم کنندهی حرارت مرکزی بدن انسان میباشد.

رگ های خونیغدهٔ هیپوفیزغده ی ھیپوفیز: ہیپوفیز غدهای است بـهاندازهی یک سانتیمتر، متشکل از دو لب قدامی و خلفی، این دو لب ازلحاظ تکامل و عمل کاملاً با یکدیگر متفاوتند. این غده در قاعده ی مغز و در محفظهای استخوانی کوچکی قرار دارد که وزن و حجم آن تقریباً به اندازه ی یک نخود است. همانطور که قبلاً شرح دادم راه ارتباطی آن باغدد دیگر از طریق جریان خون انجام میگیرد. به طوری که سلولی های این غدد مواد شیمیایی را که داخلی خود تهیه کرده است را در جریان عمومی خون میریزد و هر یک از سایر غدد تحت تأثیر یک یا چند مادهی مترشحه ی این غدهقرار میگیرند و به نوبه ی خود مواد ترشح میکنند. این مواد همان هورمون نامیده میشود. طرز کار غده ی هیپوفیز شبیه به دستگاه فرستنده ای است که امواجی با طول های مختلف پخش میکند و دستگاههای گیرنده،موج مورد احتیاج خود را از آن دریافته میکنند. غده یهیپوفیز در حدود بیست ماده ی شیمیایی مختلف از خود ترشح میکند که هر یک از این مواد در تنظیم کار سایر غدد درون ریز نقش بسزایی دارند. اگر غده ی هیپوفیز قبل از بلوغ دچار ضایعه ای گردد. یا به وسیله ی جراحی برداشته شود قد کوتاه می ماند، آثار بلوغ مرتفع میگردد، تمایلات جنسی ظاهر نمی شود، ریش  و سبیل  در ذکور (پسران) نمی روید و پستان دختران بزرگ نمی شود. در صورتی که این غده بعد از بلوغ و رشد کامل، دچار عارضه شدید گردد پس از مدتی کوتاه، در زنان عادت ماهانه دچار مشکل شده و قطع میگردد، پستانشان کوچک تر می شود و باروری آنان غیرممکن میگردد.

همچنین چین و چروک بسیار صورت آنان را احاطه میکند و پیری زودرس پدید می آورد. در مردان امور جنسی و تناسلی مختل میگردد و به طور قابل ملاحظه ای نیروی جنسی را کاهش میدهد. اما پرکاری و فعالیت بیش از حد غده ی هیپوفیز سبب بزرگ شدن و بی قواره شدن دست و پا و استخوان های صورت به خصوص فک تحتانی میگردد. این وضع را آ کرومگالی نامیده اند. تحریک شدید بدون دلیل سایر غدد درون ریز به پرکاری آن غدد منجر می شود، که پرکاری آنها نیز در جای خود عوارضی را ایجاد میکنند. غده ی هیپوفیز، پستان شیری را جهت ترشح شیر تحریک میکند. غده ی هیپوتالاموس برای هر یک از هورمون های محرکه عامل آزادکننده ای از خود ترشح میکند که از راه سیستم خونی به هیپوفیز قدامی میرسند. ترشحات مربوط به هیپوفیز قدامی فعالیتهای سایر غدد درون ریز را کنترل میکنند. این هورمون ها عبارتند از:

۱- هورمون سوماتوتروین (هورمودن رشد): ترشح بیش از حد این هورمون در کودکی موجب رشد بیش از اندازه ی طولی استخوان ها یا غول پیکر شدن شخص میگردد. ترشح کم نیز باعث چاقی، اختلال در سوخت و ساز کربوهیدراتها و اجتمالاً تکامل جنسی میشود. ۲- هورمون محرکه تیروئید ۳- هورمون آدرنوکورتیکوترونیک: این هورمون ماده ی پروتئینی است و با تحریک قشر غده ی فوق کلیه باعث ترشح هورمون های ویژه آن غده میگردد.

۴- هورمون های گونادوترونیک: برای تکامل عادی اعضای جنسی ضروری هستند و عامل تحریک برای تولید هورمون های مختلف جنسی  ضروری می باشد  و عامل تحریک برای تولید هورمونهای مختلف جنسی می باشند

5.غده ی  پرولاکټين (هورمون شیرساز): این هورمون به کنترل ترشح شیراز پستان کمک میکند. لب خلفی هیپوفیز دو نوع هورمون ترشح میکند: «وازوپرسین » و ۱ کسی توسین». وازوپرسین یا هورمون ضد ادرار با افزایش جذب آب از لوله های دورتر کلیه ها باعث تغلیظ ادرار می شود. این هورمون فشار خون را افزایش داده و موجب انقباض عضلات غیرارادی، به خصوص در رودهها و مثانه میگردد.

اکسی توسین عضلات رحم را در طی زایمان و بلافاصله پس از آن تحریک میکند

همچنین ببینید

تب حرارتی

تب حرارتی چگونه ایجاد می شود؟ قسمت اول

تب حرارتی چگونه ایجاد می شود؟ تب حرارتی استفاده از سربازان پیاده نظام در جنگ …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *